De dertig woonarken van Schoonschip hebben zonnepanelen en een eigen batterij. Samen delen ze een smart grid. Via dit lokale elektriciteitsnet kunnen de woningen energie aan elkaar leveren, zonder het stedelijke elektriciteitsnet hiervoor te belasten. Een woning waar tijdelijk veel energie nodig is, kan dat dus direct overnemen van de buren.

Op een online dashboard kunnen de bewoners zien wie er op dit moment energie verbruikt, en wie er levert. Bij transport van energie gaat er altijd een gedeelte verloren, maar hier hoeft het maar een kort stukje te reizen. Lokale energie gebruiken is dus duurzamer.

Het onderling uitwisselen van energie gebeurt niet kosteloos: de buren betalen elkaar per kWh. Elk jaar wordt de energieprijs vastgesteld. Deze is afhankelijk van het collectief verbruik, en de energieprijzen van het net. Om de prijs te berekenen is een formule bepaald door de VVE en de ontheffingsverlener.

De elektriciteit wordt opgewekt door zonnepanelen. Alle daken liggen vol. Sommige woningen hebben zelfs op de gevel zonnepanelen. Dit is extra oppervlakte om zonne-energie op te wekken, en is vaak nodig om ‘nul-op-de-meter’ te bereiken. Dat betekent dat een woning gemiddeld genomen zelfvoorzienend is, qua stroom. Een zonnepaneel op de gevel geeft iets minder rendement: een zonnepaneel op een verticale zuid-westgevel produceert 70% van de stroom van een zonnepaneel op het dak.

Elke woning heeft zijn eigen batterij. De zonne-energie die niet direct gebruikt wordt, kan hier worden opgeslagen. De batterij heeft het formaat van een koelkast. Als alle batterijen vol zijn en niemand nog extra energie nodig heeft, levert Schoonschip terug aan het net. Het meest voordelig is natuurlijk om de stroom direct te gebruiken.

Energiezuinige apparaten zijn essentieel om het verbruik laag te houden. De Schoonschip-bewoners hebben afgesproken alleen hot fill-wasmachines en -vaatwassers te gebruiken. Deze apparaten hoeven het water niet zelf op te warmen: ze worden gevuld met al opgewarmd water, bijvoorbeeld uit een zonnecollector op het dak. Daarnaast heeft elke woning een warmtepomp. Er is dus geen gasaansluiting.

Energie besparen begon bij Schoonschip al tijdens de bouw. De bouwmaterialen werden geselecteerd op isolatiewaarde, maar ook op levensduur en of een materiaal natuurlijk is. In meerdere woningen zijn bijvoorbeeld strobalen gebruikt als isolatiemateriaal. Stro brengt een andere bouwmethode met zich mee; er wordt een hele wand opgetrokken van strobalen.

De bewoners van Schoonschip maakten afspraken over duurzame bouwmaterialen. Er kwam een groene lijst, maar ook een rode lijst met ‘verboden’ materialen, zoals pvc, zink en koper. Naast Stro komen kalkhennep, vlasvezel en houtvezel veel voor als isolatiemateriaal. Soms zijn de wanden aan de binnenkant afgewerkt met riet en leem. De binnenkant ziet er dus niet zomaar uit als een gestucte wand.

Duurzame materialen kunnen duur zijn, en de bewoners vinden betaalbaarheid voor iedereen belangrijk. Dit is onderdeel van de ‘sociale duurzaamheid’ die ze samen afspraken. Er is een lokale Whatsapp-groep voor het ruilen van bouwmaterialen, meubels en andere spullen. Ook wisselen de buren kennis uit en helpen ze elkaar met klussen. Voor de bouw gebruikten de bewoners soms tweedehands kozijnen en deuren, bijvoorbeeld uit gesloopte gebouwen of restpartijen van nieuwbouwprojecten. Urban mining, noemen ze dat.

Meer weten? Hier kun je de volledige tekeningen bekijken. Bezoek ook de website van Schoonschip. Hier vind je onder andere lessons learned en open source-informatie over gebruikte materialen.